Stargard w latach 1900-1939

Na początku XX w. Stargard należał do dynamicznie rozwijających się miast niemieckich. Fundamentem tego rozwoju były przemiany zapoczątkowane po zakończeniu wojny francusko-pruskiej w 1871 r. Wysoka kontrybucja nałożona na Francję umożliwiła znaczne inwestycje w gospodarkę, co przyniosło długotrwałą stabilizację polityczną oraz intensywny rozwój ekonomiczny i kulturalny.

Korzystne warunki gospodarcze sprzyjały rozwojowi przedsiębiorczości. W mieście powstawały liczne firmy, zakłady rzemieślnicze i lokale usługowe, a jednocześnie modernizowano infrastrukturę komunalną. Procesom tym towarzyszył systematyczny wzrost liczby ludności – z około 27 tysięcy mieszkańców w 1900 r. do 40 tysięcy tuż przed wybuchem II wojny światowej.

Stargard w okresie międzywojennym

W okresie międzywojennym Stargard pełnił istotną rolę administracyjną i gospodarczą regionu. Obok prywatnych przedsiębiorstw funkcjonowały tu m.in. banki, koszary wojskowe, rzeźnia miejska oraz nowoczesne placówki oświatowe. Do połowy lat dwudziestych XX w. ważnym elementem życia miasta były regularnie organizowane targi i jarmarki, stanowiące miejsce handlu i kontaktów społecznych.

Istotną rolę w życiu codziennym mieszkańców odgrywał handel. Największą popularnością cieszyły się sklepy z towarami kolonialnymi, jednak oferta handlowa była znacznie szersza i obejmowała m.in. odzież, kosmetyki, piwo, rowery oraz samochody. Dynamicznie rozwijała się również gastronomia – liczne restauracje i cukiernie stały się ważnymi punktami spotkań towarzyskich.

Rosnąca atrakcyjność miasta przyciągała turystów, co sprzyjało rozwojowi zaplecza noclegowego. Na Starym Mieście działały hotele o wysokim standardzie. Równocześnie prowadzono prace renowacyjne przy zabytkowych świątyniach, w tym przy kościele Mariackim, a także wznoszono nowe obiekty sakralne, jak świątynia gminy reformowanej.

Stargard przed wybuchem wojny

Rozwój przestrzenny Stargardu postępował głównie poza murami miejskimi, podczas gdy na Starym Mieście zachowano średniowieczny układ urbanistyczny z ulicami promieniście rozchodzącymi się od Rynku. Miasto podzielone było na trzynaście okręgów administracyjnych, z których tylko cztery znajdowały się poza historycznym centrum. Wraz z modernizacją wprowadzono brukowane ulice, oświetlenie, słupy ogłoszeniowe oraz reprezentacyjne witryny sklepowe z szyldami, nadające głównym arteriom handlowy charakter.

Do wybuchu II wojny światowej działalność usługowa koncentrowała się przede wszystkim wokół Rynku oraz ulic: Władysława Łokietka (dawniej Holzmarktstrasse), Grodzkiej (Radestrasse i Poststrasse), Kazimierza Wielkiego (Gross Mühlenstrasse) oraz Mieszka I (Pyritzerstrasse). W tej części miasta działały apteki, zakłady ubezpieczeniowe, nowoczesne domy towarowe, redakcje gazet oraz liczne inne instytucje.

Zniszczenia Stargardu

Zabudowa Starego Miasta w okresie luty – marzec 1945 r. uległa bardzo dużej degradacji. Było to sumą działań wojennych prowadzonych na przełomie lutego i marca 1945 r. oraz późniejszej niszczycielskiej działalności na tym niewielkim obszarze Armii Czerwonej. Przeważająca liczba budynków została spalona, ale co ważne podkreślenia, większość z nich zachowała ściany frontowe i boczne oraz oficyny. Niestety tylko ich niewielka liczba wyznaczona został do odbudowy.

Wśród nich znalazł się m.in. budynek Ratusza (odbudowa w latach 1945 – 1961), kamienica mieszczańska przy ul. Kazimierza Wielkiego, kamienica mieszczańska przy ul. Mieszka I. Wyremontowany został również jako jeden z pierwszych na Starym Mieście budynek poczty przy ul. Pocztowej (lata 1955 - 1957). Wcześniej bo już w 1954 r. przystąpiono na tym obszarze do szeroko zakrojonych prac rozbiórkowych, które przeciągnęły się do końca tej dekady. W 1957 r. na obszarze otoczonym średniowiecznymi umocnieniami i plantami ruszyła budowa pierwszych budynków mieszkalnych Spółdzielni Mieszkaniowej „Świt”.

Lata 60 - 70

Pierwsze lata dekady lat sześćdziesiątych XX w. w historii zabudowy Starego Miasta rozpoczynają się finalizacją prac przy odbudowie Ratusza, Odwachu oraz dwóch kamienic we wschodniej pierzei płyty Rynku. Zakończył się również w tym czasie remont kościoła Mariackiego. W 1967 r. zakończyła się odbudowa i renowacja wnętrz Bramy Wałowej rozpostartej nad ul. Bolesława Chrobrego. Do 1970 r. w budynkach mieszkalno – usługowych wzniesionych na Starym Mieści znajdowało się 6,5 tys. izb. Do tego czasu wzniesiono również na tym terenie m.in. przychodnię rejonową przy ul. Warownej i budynki Szkoły Podstawowej nr 11 przy ul. Mieszka I.

Lata 71 - 99

Lata siedemdziesiąte XX w. w zabudowie Starego Miasta odznaczają się wzniesieniem pięciu jedenastokondygnacyjnych wieżowców w okolicy ul. Szewskiej. Również w tej okolicy wzdłuż ulicy Bolesława Chrobrego i ul. Kuśnierzy do 1978 r. wzniesiono kompleks budynków dla Szkoły Podstawowej Nr 5.

Ostatnie dwie dekady XX w. w rozwoju urbanistycznym Starego Miasta nie odznaczają się większymi przedsięwzięciami. Na uwagę zasługują prace przy odbudowie i adaptacji na cele muzealne budynku Bastei w parku Piastowskim (pierwsza połowa lat osiemdziesiątych) i prowadzone w pierwszej połowie lat dziewięćdziesiątych prace remontowe baszt i bram w ciągu murów miejskich.